ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ - ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
                     

0-1 Έτη
• Ντροπαλό ή ανήσυχο με τους ξένους
• Κλαίει όταν η μητέρα ή ο πατέρας το αφήνουν
• Του αρέσει να μιμείται ανθρώπους στο παιχνίδι
• Προτιμά να το φροντίζει από όλους τους άλλους
• Επαναλαμβάνει ήχους ή χειρονομίες για να το προσέξουν
• Ακολουθεί με το βλέμμα του ένα αντικείμενο που περνά από μπροστά του
• Χαμογελά αυθόρμητα
• Κλαίει και γελάει, όταν έχει δυσφορία και όταν είναι ευχαριστημένο αντίστοιχα
• Αντιδρά διαφορετικά σε ξένους απ’ ότι σε γνωστούς ανθρώπους
• Ανταποκρίνεται στο όνομά του
• Προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή με ομιλία ή κινήσεις
• Συμμετέχει σε παιχνίδι (π.χ. σπρώχνει ένα παιχνίδι)
• Προτάσσει το χέρι ή το πόδι για να βοηθήσει όταν το ντύνουν

1-2 Έτη
• Μιμείται τη συμπεριφορά των άλλων, ειδικά τους ενήλικες και τα μεγαλύτερα παιδιά
• Συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο τον εαυτό του ως ξεχωριστό από τους άλλους
• Χαίρεται όλο και περισσότερο να κάνει παρέα με άλλα παιδιά
• Παρουσιάζει αύξηση της ανεξαρτησίας
• Αρχίζει να δείχνει προκλητική συμπεριφορά
• Αύξηση των επεισοδίων του άγχους αποχωρισμού
• Αναγνωρίζει τον εαυτό του στον καθρέφτη ή σε φωτογραφία
• Αναφέρεται στον εαυτό του με το όνομά του
• Χαιρετά με το χέρι του
• Παίζει μόνο του για τουλάχιστον 20 λεπτά
• Παίζει με/παράλληλα με άλλο παιδί
• Μιμείται πράξεις ενηλίκων στο παιχνίδι
• Βοηθά στην τακτοποίηση των πραγμάτων

2-3 Έτη
• Παίζει κοντά σε άλλα παιδιά που παίζουν παράλληλα, με διαφορετικό παιχνίδι
• Υπερασπίζεται τα πράγματα του
• Χρησιμοποιεί συμβολικά τα αντικείμενα και τον εαυτό του στο παιχνίδι
• Συμμετέχει σε απλή ομαδική δραστηριότητα (παίζει με 2-3 συνομήλικους)
• Γνωρίζει το φύλο του
• Χαιρετάει ενήλικους

3-4 Έτη
• Ενδιαφέρεται για καινούριες εμπειρίες
• Συνεργάζεται με άλλα παιδιά
• Παίζει τη “μαμά” ή τον “μπαμπά”
• Όλο και περισσότερο εφευρετικό στο παιχνίδι φαντασίας
• Μπορεί να ντύνεται και να ξεντύνεται
• Είναι περισσότερο ανεξάρτητο
• Φαντάζεται ότι πολλές άγνωστες εικόνες μπορεί να είναι “τέρατα”
• Συμμετέχει σε παιχνίδι με άλλα παιδιά, αρχίζει να αλληλεπιδρά
• Μοιράζεται τα παιχνίδια του, περιμένει τη σειρά του (με βοήθεια)
• Αρχίζει το δραματικό παιχνίδι, παίζει ρόλους
• Μιλά στο τηλέφωνο με οικεία πρόσωπα

4-5 Έτη
• Θέλει να ευχαριστεί τους φίλους του
• Θέλει να είναι σαν τους φίλους του
• Του αρέσει να τραγουδά και να χορεύει
• Έχει επίγνωση της σεξουαλικότητας
• Είναι σε θέση να διακρίνει τη φαντασία από την πραγματικότητα
• Δείχνει περισσότερη ανεξαρτησία και ακόμη μπορεί να επισκεφθεί ένα διπλανό γείτονα μόνο του
• Πηγαίνει μόνο του στην τουαλέτα
• Παίζει και αλληλεπιδρά άνετα με τα άλλα παιδιά
• Το δραματικό παιχνίδι πλησιάζει περισσότερο την πραγματικότητα, δίνεται έμφαση στη λεπτομέρεια,
   στον χώρο και στον χρόνο
• Μεταμφιέζεται
• Δείχνει ενδιαφέρον στην εξερεύνηση των διαφορών των δύο φύλων
• Διατυπώνει συναισθήματα (π.χ. «θύμωσα»)
• Αρέσκεται να συμμετέχει σε συζητήσεις ενηλίκων

5-6 Έτη
• Επιλέγει τους φίλους του
• Παίζει απλά επιτραπέζια παιχνίδια
• Παίζει ανταγωνιστικά παιχνίδια
• Συμμετέχει σε συνεργατικό παιχνίδι με άλλα παιδιά που περιλαμβάνει ανάληψη ρόλων, ομαδικές
   αποφάσεις και κανόνες
• Εκφράζει τα συναισθήματά του προφορικά
• Δείχνει ενδιαφέρον σε αστεία πράγματα
• Πραγματοποιεί τις επιθυμίες του (π.χ. τρώει κρυφά ένα γλυκό)

7-12 Έτη
Σε αυτές τις ηλικίες υπάρχει μεταβολή στην ψυχοκοινωνική συμπεριφορά η οποία επηρεάζεται
από την ένταξη του παιδιού στο κοινωνικό πλαίσιο του σχολείου και τα κίνητρα για μάθηση.
Το παιδί έχει διπλό ρόλο στη σχολική κοινότητα, μαθητής και συμμαθητής, κάνει κοινωνική σύγκριση
για να επιτύχει την αυτογνωσία , και στοχεύει στην ομαλοποίηση και την ισορροπία στην μονοπώληση
των γονέων. Υπάρχει έντονη τάση για παραγωγικότητα-δημιουργικότητα και για συμμετοχή στις ομάδες
των συνομήλικων, δύο κόσμοι-κόσμος ενηλίκων (ομάδα αναφοράς, στήριξη, πρότυπα) και κόσμος συνομηλίκων
(παιχνίδι, ρόλοι, αρχηγοί, φαντασία, δημιουργία).

Χαρακτηριστικό αυτής της ηλικίας είναι η δημιουργία ομάδων του ίδιου φύλου με ειδικούς κανονισμούς,
ιεροτελεστίες, ανάδειξη αρχηγού. Μέχρι την ηλικία των 8 χρόνων η φιλία αξιολογείται με βάση το κέρδος.
Τα μικρότερα παιδιά μοιράζονται ένα φίλο, κάποιον που ζει κοντά ή κάποιον με τον οποίο μοιράζονται
κοινές δραστηριότητες. Η κατανόηση της έννοιας της φιλίας διευρύνεται μεταξύ 9-10 χρονών για να συμπεριλάβει
αξίες, κανόνες και κυρώσεις. Επίσης γύρω στα 9 η αναζήτηση και η ανεύρεση ενός στενού φίλου ή φίλης
και η δημιουργία μίας έντονης φιλικής σχέσης διαρκείας που εκφράζει την αμοιβαία ικανοποίηση της ανάγκης
του παιδιού για οικειότητα και εγγύτητα, αποκτά μεγάλη σημασία. Μεταξύ 11-12 είναι πιο έτοιμα να ανοίξουν
και να συμμετάσχουν πολύ πιο συναισθηματικά σε μία φιλία  Η απόρριψη οδηγεί σε συναισθηματικές διαταραχές,
κλείσιμο στον εαυτό και φυγή από το σχολείο. Τα παιδιά τείνουν να χωρίζουν τους συνομήλικους τους σε δημοφιλείς
ή όχι και να υιοθετούν διάφορους κοινωνικούς ρόλους όπως ψευτοπαλικαράκι, γελωτοποιός, μικρομέγαλος,
που ανάλογα εκφράζει και το χαρακτήρα του παιδιού στην αλληλεπίδραση του με το σύνολο των συνομήλικων.

Κλείνοντας τον τομέα αυτό ακολούθουν κάποια παραδείγματα για την κοινωνική–συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών:
Δίνετέ του την ευκαιρία να παίρνει απλές αποφάσεις: Θέλεις να παίξουμε μέσα ή έξω;
Αφήστε τον να δοκιμάσει να τελειώσει μια δουλειά μόνος του, όπως το να ντυθεί μόνος του πρωί.
Προσπαθήστε να έχετε αυστηρούς κανόνες υγιεινής και καθαριότητας (πλένουμε τα χέρια πριν το φαγητό, βουρτσίζουμε
τα δοντάκια πριν τον ύπνο, μαζεύουμε τα παιχνίδια μας πριν πάμε βόλτα). Αφήστε τα παιδιά προσχολικής ηλικία να σας
βοηθήσουν με τις δουλειές του σπιτιού.

Για όλα τα παραπάνω υπάρχει ένας χρυσός κανόνας:
Δεν φορτώνουμε το παιδί με πολλά παιχνίδια. Για 10 λεπτά κάθε μέρα, καθόμαστε μαζί του, στο πάτωμα με ένα
παιχνίδι και παίζουμε, προσπαθώντας να κρατήσουμε την προσοχή του. Εκείνη την ώρα, τηλεοράσεις, τηλέφωνα
ή άλλες συζητήσεις δεν μας αποσπούν.




.